województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W latach
stalinizmu
Oddział zbrojny Leona Mellera „Jędrusia”
Oddział zbrojny Leona Mellera „Jędrusia”

miejsca: Ślesin; Więcbork

Henryk Wierzbicki - członek oddziału "Jędrusia"

Pobierz artykuł(pdf, 859 kB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

Oddział kpt. „Jędrusia“ nawiązywał do tradycji Armii Krajowej, prowadził propagandę na rzecz PSL i Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na Uchodźctwie. Powstał w początkach maja 1946 r. w gromadzie Liszkowo. Członkowie składali przysięgę na wierność rządowi londyńskiemu. Dążyli do przywrócenia stosunków politycznych sprzed 1939 r. Starali się drogą nacisku zmusić członków PPR do zaniechania współpracy z organami tej partii i UB.

Wykonywali wyroki śmierci na aktywistach PPR, funkcjonariuszach UB i MO, żołnierzach sowieckich. Rekwirowali na rzecz AK: pieniądze, rowery, inwentarz, produkty żywnościowe, alkohol, papierosy i odzież, co razem stanowiło ich źródło utrzymania. Działalność swą prowadzili od czerwca do lipca 1946 r. na terenie powiatów: Wyrzysk, Sępólno i Złotów.Główną ich kwaterą, a zarazem bazą wypadową było opuszczone zabudowanie gospodarcze w Biegodzinie (pow. Wyrzysk) obok gospodarstwa członka oddziału Wojciecha Pireckiego. Partyzanci nocowali u zaprzyjaźnionych rolników. Z okolicznych lasów korzystali tylko w sporadycznych wypadkach, kiedy byli ścigani przez grupy operacyjne UB, MO lub wojsko.

24 V 1946 r. w Wyrzysku grupa „Jędrusia” przeprowadziła atak na miejscowe więzienie. Po zdobyciu wypuszczono stamtąd 43 osoby ( w tym kilku zbrodniarzy wojennych), jednakże w obawie przed represjami ze strony sił bezpieczeństwa 21 osób powróciło do wiezienia . Podczas akcji doszło do wymiany ognia z ochroną, w wyniku której zginął jeden ormowiec. 21 czerwca 1946 r. czterech partyzantów z oddziału przyszło do Franciszka Kantorskiego, sołtysa wsi Izdebki (pow. Łobżenica), którego podejrzewano o współpracę z UB. Przedstawili się gospodarzowi jako funkcjonariusze UB, prowadzący do aresztu dwóch schwytanych „bandytów”. Zażądali od sołtysa podwody. Konarski przygotował wóz i udał się z nimi w stronę lasu. Po drodze sołtysowi odczytali wyrok i zabili dwoma strzałami. Konie puszczono luzem. 16 lipca 1946 r. w Wąsoszu, pow. Złotów partyzanci z oddziału „Jędrusia” wtargnęli do mieszkania sekretarza PPR, Ciesielskiego i zażądali od niego wydania broni i listy członków PPR. On jednak nie chciał spełnić ich polecenia, pobili więc całą rodzinę, odebrali im kilka cennych przedmiotów (głównie odzież), a Ciesielskiego zaprowadzili do pobliskiego lasu i zastrzelili.

Dowódca oddziału Leon Meller popełnił samobójstwo w lesie koło Ślesina wieszając się na drzewie. 28 lipca 1946 r. został rozpoznany przez członków oddziału. Zastępca dowódcy Tadeusz Stasiak uciekł z zasadzki i długo się ukrywał. Później udało mu się wyjechać do Niemiec Zachodnich. Aż 29 członków oddziału zostało aresztowanych przez funkcjonariuszy UB, 27 z nich stanęło przed sądem i zostało skazanych. Trzynastu otrzymało karę śmierci ( z czego dziewięć wyroków wykonano), siedmiu było skazanych na 15 lat więzienia, pozostali otrzymali kary od roku do 12 lat więzienia.

Członkowie oddziału

Leon Chadzicki
Jan Cieślik
Franciszek Krawis
Stanislaw Maćkowiak
Boguslaw Marach
Marian Poklękowski
Bronislaw Pawelszczak
Bernard Sieg
Henryk Wierzbicki

Dokumenty Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego

Charakterystyka Poklinkowski Marian

Pobierz dokument (pdf, 1.3 MB)

Charakterystyka Chadzicki Leon

Pobierz dokument (pdf, 1.2 MB)

Charakterystyka Mruk Bronisław

Pobierz dokument (pdf, 1.3 MB)

Karta więźnia Leszek Polasik

Pobierz dokument (pdf, 940 kB)

Notatka służbowa

Pobierz dokument (pdf, 872 kB)

Protokół przesłuchania

Pobierz dokument (pdf, 804 kB)

Protokół wykonania wyroku

Pobierz dokument (pdf, 724 kB)

Zawiadomienie o śmierci więźnia

Pobierz dokument (pdf, 617 kB)
Drukuj Email