województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W okresie PRL Bydgoskie wydarzenia marcowe 1968
Bydgoskie wydarzenia marcowe 1968 roku

miejsce: Bydgoszcz

Z prasy partyjnej w dniach marcowych

Pobierz artykuł(pdf, 1.2 MB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

Bydgoszczy z roku 1968 nie sposób nazwać ośrodkiem akademickim. Działała tu jedynie Wyższa Szkoła Inżynierska i Studium Nauczycielskie. Mała społeczność studencka nie była w stanie zorganizować wieców czy innych form protestu. Mieszkańcy Bydgoszczy próbowali zorganizować jeden więc solidarnościowy, ale nie doszedł on do skutku. Miał się on odbyć w pobliżu hali Astorii w dniu 16 III. Szybka interwencja MO zapobiegła rozwojowi protestu.

Władze lokalne podjęły działania prewencyjne na szeroką skalę, by nie dopuścić do jakiejkolwiek akcji protestacyjnej. Już 13 marca zorganizowano spotkanie tzw. aktywu studenckiego, któremu wyłożono partyjną wersję przebiegu wypadków warszawskich. Również SB poprzez prowadzone działania miała wpływ na atmosferę bydgoskiego marca. Stosowano „przeciwdziałanie bezpośrednie” (co polegało na wszczynaniu postępowań przez Wydział Śledczy, organizowaniu spotkań z dyrekcjami zakładów, prowadzeniu rozmów profilaktyczno-ostrzegawczych) i „przeciwdziałanie pośrednie” ( przekazywanie odpowiednim organom pisemnych informacji o przedsięwzięciu czynności operacyjnych wobec podejrzanego). W 1968 roku działalność profilaktyczną Wydziału III SB w porównaniu do lat poprzednich bardzo zintensyfikowano. Wyrażało się to przede wszystkim znacznym wzrostem liczby tzw. rozmów profilaktyczno-ostrzegawczych.

Twórcy ulotek pozostają bezimienni. Analizując miejsca ich kolportażu wolno przypuszczać, że najwięcej z nich powstało w środowisku uczniów szkół bydgoskich oraz wśród studentów. Pewne jest, że najaktywniejsza w działaniach protestacyjnych była młodzież, tak samo, jak to się działo w innych miejscach kraju. Ulotki wykonywano najczęściej odręcznie, na zeszytowym papierze. Innym przejawem oporu bydgoszczan było publiczne wysłuchiwanie RWE, a także wypowiadanie i wykrzykiwanie wrogich haseł. W raportach SB odpowiedzialność za protesty przypisano bydgoszczanom wywodzącym się z „części pewnych środowisk inteligencji, naukowców, ludzi zbliżonych w poglądach do poglądów syjonistycznych, a także osobom ze środowisk studenckich i demagogom skłonnym do destrukcyjnej działalności, a zatrudnionym w różnych przedsiębiorstwach państwowych”.
Konkluzje owych raportów nie musiały być wynikiem rzetelnego rozeznania SB w sytuacji w mieście – pisano je pod gust władzy, która obwieściła, że odpowiedzialnymi za marcowe wydarzenia są Żydzi, „syjoniści” i sympatyzujący z nimi inteligenci.

Podobnie jak na terenie całej Polski i w Bydgoszczy władze organizowały, rzekomo spontaniczne, wiece i „masówki” antysemickie, pod hasłami „antysyjonistycznymi”. Prym wiódł tu aktyw partyjny, który wyrażał uznanie dla słów I sekretarza PZPR: Minęły czasy, gdy określeniem antysemityzm zamykano wszystkim usta. Przestaliśmy ten problem traktować jako rzecz wstydliwą. Zwalczyliśmy i będziemy konsekwentnie zwalczać wszelkie objawy nacjonalizmu, nienawiści rasowej, ale także nie pozwolimy się szantażować straszakiem antysemityzmu.

Dokumenty

Meldunek SB o akcji ulotk...
Meldunek SB o akcji ulotk...

Wybrana bibliografia

A. Friszke, Miejsce Marca wśród innych „polskich miesięcy”[w:] Oblicza marca 1968, pod. Red K. Rokickiego i S. Stępnia, Warszawa 2004, s. 15 – 23.
K. Maniewska, Mieszkańcy Bydgoszczy wobec wydarzeń 1968 r. Postawy. Przejawy oporu społecznego. Skala represji, „Dzieje Najnowsze” 2008, Rocznik 40, nr 1, s. 125 – 154.
Pytania, które należy postawić. O marcu '68 z A. Chojnowskim i P. Tomasikiem, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2008, nr 3 (86), s. 2 -14.
Rebelia generacji. Rozmowa z prof. J. Eislerem, [w:] Marzec '68, „Dodatek specjalny do Rzeczpospolitej” z 7 III 2008, s. 6-7.
D. Stola, Antyżydowski nurt Marca 1968, [w:] Oblicza marca 1968, pod. Red K. Rokickiego i S. Stępnia, Warszawa 2004, s. 65 – 85.
D. Stola, Jak i dlaczego kampania marcowa stała się antyżydowska? [w:] Społeczność Żydowska w PRL przed kampanią antysemicką lat 1967 – 1968 i po niej, pod red. G. Berendta, Warszawa 2009, s. 107 – 118.
W. Suleja, Polski nietypowy miesiąc – Marzec, „Dzieje Najnowsze” 2008, Rocznik 40, nr 1, s. 61 – 69.
A. Zambrowski, Rozważania o czterdziestoleciu marca '68, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2008, nr 3 (86), ss. 88 -96.
M. Zaremba, Społeczeństwo polski lat sześćdziesiątych – między „małą stabilizacją” a „małą destabilizacją”, [w:] Oblicza marca 1968, pod. Red K. Rokickiego i S. Stępnia, Warszawa 2004, ss. 24 – 51.

Drukuj Email