województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W okresie PRL Toruńska młodzież w walce o prawdę (nielegalne druki)
Toruńska młodzież w walce o prawdę (nielegalne druki)

miejsce: Toruń

Fragment „Małego konspiratora”

Pobierz artykuł(pdf, 1.9 MB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

5 I 1982 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło decyzje o rozwiązaniu Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS). Jako powód decyzji podano: łamanie konstytucji PRL, tworzenie wydawnictw antypaństwowych i obrażanie socjalistycznego państwa. Od lutego 1982 roku rozpoczęło swoją działalność podziemne Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS), które przystąpiło do wydawania pisma „Jeszcze tym razem”.

Ukazało się sześć numerów. Ostatni numer wydrukowano w 1983 roku. Dwukrotnie wydano dodatek o tytule „Gryf”. Znalazły się w nim przedruki z „Tygodnika Mazowsze”. W kwietniu i maju 1982 roku wydano dwa numery „Pisma Akademickiego”. W pierwszym znalazł się apel o palenie świeczek w oknach akademików w dniu 13 kwietnia 1982 roku, natomiast w drugim pojawiły się rady dla osób zatrzymanych przez SB. Ulotki i pisma studenci przekazywali sobie zazwyczaj indywidualnie, rozprowadzano je także nocą we wszystkich domach studenckich, „bibułę” pozostawiano na wycieraczkach.

Podczas stanu wojennego ogromną role odegrała prasa podziemna. To ona w tym trudnym okresie była ważnym elementem życia codziennego Polaków. To z niej społeczeństwo mogło czerpać prawdziwe wiadomości. Poza cenzurą wydano setki gazet, broszur i książek. Opozycja, spacyfikowana przez państwowy aparat przymusu na ulicach, rozwinęła drugi front walki na poziomie dystrybucji informacji. Najbardziej znanym pismem podziemnym był „Tygodnik Mazowsze”. Do najważniejszych pism regionu toruńskiego należały „Toruński Informator Solidarność” i „Kontra”.

Oprócz kolportażu ulotek i pism podziemnych studenci i uczniowie zajmowali się również sprowadzaniem i udostępnianiem podziemnych wydawnictw książkowych. Studenci sprowadzali książki z wydawnictw: „Kręg” i „Nowa”. Regularnie organizowano kiermasze wydawnictw podziemnych w toruńskich akademikach. Na terenie Torunia w 1981 roku powstała Toruńska Oficyna Niezależna (TON). Podczas stanu wojennego działały następujące wydawnictwa: „Grot” (jedna z nazw) oraz „Alternatywa”. Wydawały one książki historyczne, zakazane prze ówczesne władze, m. in. poświęcone zbrodni katyńskiej i działalności AK oraz niecenzuralną literaturę. Spośród wydawanych autorów można wymienić np. L. Kołakowskiego, J. Mackiewicza, G. Orwella, G. Herlinga – Grudzińskiego, M. Kukiela. Podczas stanu wojennego studenci korzystali z bibliotek NZS, które znajdowały się w akademikach, oczywiście znajdowały się tam wydawnictwa zakazane.

Dokumenty

Toruński informator Solidarności

Pobierz dokument (pdf, 2.3 MB)

Wybrana bibliografia

G. Majchrzak, „Wojenna cenzura”, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2004, nr 2 (37), s. 50 – 53.
Na froncie totalitarnego państwa. O dziennikarstwie i dziennikarzach w Peerelu ze S. Cenckiewiczem i D. Wicentym rozmawia J. M. Ruman, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2007, nr 12 (83), s. 8 – 13.
W. Polak, Najtrudniejsze egzaminy. Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika na tle wydarzeń w kraju i regionie (1980 – 1982), Toruń 2001.
W. Polak, Niezależny Związek Zawodowy „Solidarność” i inne ugrupowania niezależne w Toruniu i Regionie Toruńskim (13 XII 1981 – 4 VI 1989), Toruń 2003.
W. Polak, Od dziecięcej drukarenki do offsetu. Krótka historia niezależnej poligrafii w Toruniu, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2006, nr 7 (66), s.70 – 81.
Zabijanie słowa. O cenzurze w PRL z A. Pawlickim, T. Strzemboszem i W. Władyką rozmawiają W. Bułhak i B. Polak, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2004, nr 2 (37), s. 4 – 26.

Drukuj Email