województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start Szlak walki
II wojna światowa
Wojsko Polskie w walkach o Bydgoszcz w 1945 roku
Wojsko Polskie w walkach o Bydgoszcz w 1945 roku

miejsca: Bydgoszcz

T-34_Bydgoszcz_1945

Polski czołg T-34 na ulicach Bydgoszczy

Pobierz artykuł(pdf, 1.5 MB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

Walki w 1945 roku to zapomniany epizod dziejów naszego regionu. Do tej pory przedstawiany był on jako łatwe zwycięstwo Armii Czerwonej. Rzeczywistość była bardziej skomplikowana. Bitwa o Bydgoszcz była bardzo zacięta i pociągnęła za sobą śmierć tysięcy żołnierzy radzieckich i niemieckich. W walkach tych uczestniczyli także żołnierze polscy. Bój o Bydgoszcz był dla nich wstępem do krwawego przełamywania Wału Pomorskiego.

Szybkie postępy Armii Czerwonej sprawiły, że Bydgoszcz błyskawicznie znalazła się blisko frontu. Była ona broniona przez pospiesznie zebrane zgrupowanie składające się z uczniów szkół wojskowych, rekonwalescentów, członków Służby Pracy Rzeszy i Volksturmu. Niemcy uzbrojeni byli w broń ręczną i granatniki przeciwpancerne. W późniejszej fazie walki garnizon wzmocniło kilka dział kaliber 88 mm oraz kompania grenadierów pancernych z 4. Dywizji Pancernej.

23 stycznia 1945 roku do miasta wdarły się pierwsze jednostki radzieckie. Następnego dnia do miasta nad Brdą dotarły pododdział 1. Brygady Pancernej. Jako pierwszy z wrogiem nawiązał kontakt bojowy batalion zmotoryzowany. Stoczył on ciężką walkę na ulicy Kujawskiej. Niemcy zostali ostatecznie pokonani, gdy na miejscu znalazły się czołgi T-34 z 1. batalionu czołgów. Polacy szybko dotarli do Zbożowego Rynku. Następnie łamiąc opór nieprzyjaciela pododdziały 1. Brygady Pancernej uderzyły na zachód. Polscy pancerniacy, wspólnie z żołnierzami radzieckimi, zdobyli więzienie i uwolnili przetrzymywanych tam więźniów. Następnie dotarli oni do Placu Poznańskiego, gdzie entuzjastycznie przywitali ich mieszkańcy Bydgoszczy.

W tym czasie drugie zgrupowanie 1. Brygady Pancernej ulicą Długą dotarło na Stary Rynek. Późnym popołudniem czołgi 1. batalionu 1. Brygady Pancernej zdobyły nienaruszony Most Królowej Jadwigi. Miało to olbrzymie znaczenie dla dalszych walk w mieście. W nocy pluton z 3. batalionu pancernego zajął zakłady Dynamit AG Vorm. Alfred Nobel & CO Bromberg i uwolnił kilka tysięcy przymusowych robotników.
Następnego dnia, 25 stycznia 1945 roku, piechota radziecka wspierana przez czołgi 1. Brygady Pancernej przystąpiła do oczyszczania północnej części Bydgoszczy. Do zadania tego wyznaczono dwa plutony T-34, po jednym z 2. i 3. batalionu czołgów. Natarcie postępowało powoli ze względu na uporczywą obronę małych grup niemieckich żołnierzy uzbrojonych w granatniki przeciwpancerne. Polskie czołgi i radziecka piechota dotarła ulica Gdańską aż do skrzyżowania z ulica Artyleryjską. Kompleks koszarowy na ulicy Gdańskiej był silnie broniony. Niemieckie działo kaliber 88 mm zniszczyło czołg numer 319. Natomiast granatnik przeciwpancerny uszkodził T-34 o numerze 313. Doprowadziło to do załamania się natarcia. W tym czasie reszta 1. Brygady Pancernej zajmowała się ochroną kluczowych budynków w mieście.

Galeria zdjęć

Bydgoszczanie witają żołn...
Obsługa polskiego moździe...
Polscy żołnierze w czasie...
Żołnierze 1. Samodzielnej...

Wybrana bibliografia

Kaczmarek Kazimierz, Ósmy Bydgoski, Warszawa 1962
Kospath-Pawłowski Edward, Pataj Stefan, Szczurowski Maciej, Hej, hej ułani : z dziejów 1 Warszawskiej Brygady (Dywizji) Kawalerii, Warszawa 1996.
Kotowski Albert, Walki o Bydgoszcz w styczniu 1945 roku [w:] Kronika Bydgoska nr XXI, s. 54-60.
Kazimierz Przytocki, Warszawska Pancerna, Warszawa 1981
Sobczak Kazimierz, Wyzwolenie Bydgoszczy, Torunia i Grudziądza w ofensywie Armii Radzieckiej w początkach 1945 r [w:] Zapiski Historyczne, Tom XXX, Zeszyt 1.

Drukuj Email