województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W okresie PRL Pacyfikacja demonstracji w obronie Niższego Seminarium Duchownego ojców redemptorystów w Toruniu (6 października 1961 r.)
Pacyfikacja demonstracji w obronie Niższego Seminarium Duchownego ojców redemptorystów w Toruniu (6 października 1961 r.)

miejsce: Toruń

seminarium_header

Niższe Seminarium Duchowne ojców redemptorystów w Toruniu (17.09.1956r.)

Pobierz artykuł(pdf, 3.2 MB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

W 1947 r. przy toruńskim klasztorze ojców redemptorystów przy ul. Św. Józefa na Bielanach, zostało reaktywowane Niższe Seminarium Duchowne. W 1949 r. odebrano seminarium prawa szkoły państwowej, mimo to poziom nauczania pozostawał wysoki. Dowód stanowiły bardzo dobre wyniki egzaminów maturalnych zdawanych przez uczniów w innych placówkach oświatowych. 3 lipca 1952 r. Niższe Seminarium Duchowne zlikwidowano.

Z powodu znacznych zaległości podatkowych zgromadzenia pojawił się pomysł zajęcia na rzecz skarbu państwa części budynku, w której mieścił się internat oraz sale wykładowe na rzecz Technikum Mechanicznego i Elektrycznego, które sąsiadowało z klasztorem.  Seminarium zostało zamknięte na mocy decyzji Kuratorium z dn. 30 sierpnia 1961 r. Jako przyczynę podano nieprzestrzeganie przez kierownictwo placówki przepisów w myśl których dyrektor szkoły był zobowiązany zgłosić wszelkie zmiany w stanie osobowym nauczycieli. Dyrektor seminarium tego nie uczynił.  Dn. 4 października 1961 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Toruniu przyznało Kuratorium lokale po byłym Niższym Seminarium Duchownym. Decyzją objęto 12 sal wykładowych oraz trzy inne pomieszczenia. Następnego dnia urzędnicy Miejskiej Rady Narodowej w Toruniu udali się do klasztoru w celu dokończenia inwentaryzacji pomieszczeń rozpoczętej 28 września, jednak nie zostali wpuszczeni. Wówczas reprezentanci Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Toruniu, Komitetu Wojewódzkiego i Komitetu Miejskiego PZPR oraz Służby Bezpieczeństwa podjęli decyzję o zdecydowanej akcji, mającej na celu dokonanie pomiarów obiektu oraz zabezpieczeniu wnętrz.

Uzgodniono, że 6 października 1961 r. do klasztoru uda się kilku pracowników Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, prokurator, jeden oficer i dwóch podoficerów MO. W niewielkiej odległości zamierzano skoncentrować jednak znaczne siły MO i ZOMO. Rankiem 6 października w gotowości pozostawało łącznie 228 funkcjonariuszy ZOMO, 98 funkcjonariuszy komisariatów MO z terenu województwa oraz 99 funkcjonariuszy KM MO w Toruniu, w tym 41 operacyjno – dochodzeniowych. Jednostki te posiadały do dyspozycji trzynaście samochodów ciężarowych, osiem osobowo – terenowych, sześć osobowych, dziesięć radiostacji przewoźnych UKF, cztery radiotelefony przenośne i dwie radiostacje.

Zakonnicy początkowo nie chcieli wpuścić komisji. Wydelegowani urzędnicy i milicjanci, po kilkunastominutowej polemice z proboszczem Henrykiem Szulcem, przystąpili do pomiarów i zabezpieczenia pomieszczeń. Członkowie komisji i funkcjonariusze zeznawali, że od chwili przystąpienia do pomiarów poszczególnych pomieszczeń zakonnicy utrudniali ich pracę swoimi wypowiedziami, określanymi mianem prowokacyjnych. Dotyczyły one prześladowań duchowieństwa w Polsce i łamania prawa przez urzędników państwowych. Za szczególnie aktywnych uznano br. Szczepana Judkę i o. Jana Siemińskiego. W momencie kiedy „zabezpieczono” już 1200 m² jeden z zakonników pobiegł do robotników pracujących przy budowie kościoła. Po chwili zaczęły bić dzwony i robotnicy zaczęli gromadzić się przed klasztorem. Dołączały do nich kolejne osoby, głównie kobiety i dzieci z okolicznych domów. Według danych operacyjnych SB mogły zjawić się nawet 3 tysiące ludzi. Urzędnicy Miejskiej Rady Narodowej i milicjanci wycofali się z klasztoru. Ze względu na charakter zbiegowiska (kobiety i dzieci) wówczas jeszcze nie użyto siły. Funkcjonariusze operacyjni prowadzili natomiast inwigilację i przekonywali do rozejścia się. Komendant Wojewódzki MO w Bydgoszczy płk. Kazimierz Chojnacki, dowodzący akcją skontaktował się z Komendą Główną MO w Warszawie, która zadecydowała o skierowaniu posiłków 120 funkcjonariuszy ZOMO z Poznania z dyslokacją w Inowrocławiu, 200 funkcjonariuszy z Podoficerskiej Szkoły MO w Pile z dyslokacją w Bydgoszczy, w odwodzie pozostawała jednostka ZOMO z Gdańska i 170 żołnierzy z jednostki KBW. Ponadto zarządzono koncentrację jednostki KBW wielkości 300 ludzi w odległości 5 km od Torunia. Tłum zaczął się zmniejszać, kobiety i dzieci rozeszły się. Pozostała jednak grupa, przeważnie mężczyzn. Wieczorem, około godziny 19.00 przemieszczono w rejon zagrożonej dzielnicy 38 funkcjonariuszy ZOMO z Włocławka. Łącznie w dyspozycji Komendanta Wojewódzkiego pozostawało 1045 funkcjonariuszy różnych formacji. Około godziny 21.00 zdecydowano się na działania zaczepne. Milicja ruszyła w kierunku zebranych i przy pomocy pałek łatwo rozproszyła grupę, która mogła liczyć około 100 osób. Według sprawozdania Komendanta Wojewódzkiego do MSW obrażenia odnieśli tylko funkcjonariusze. Rejon został zabezpieczony przez ZOMO z Torunia do godz. 9.00 następnego dnia. 7 października dziewięć patroli ZOMO zabezpieczało rejon zagrożonej dzielnicy. Także w okresie od 7 do 9 października w okolice klasztoru wysłano patrole funkcjonariuszy operacyjnych KM MO, którzy obserwowali ulice w okolicach klasztoru.

Galeria zdjęć

br Szczepan Judka (pierws...
o. Michał Jędryka
o. Jan Siemiński
o. Jerzy Galińsk (pierwsz...

Dokumenty

Informacja o aresztowaniu
Informacja o aresztowaniu
Informacja o zatrzymaniu
Informacja o zatrzymaniu
Meldunek o aresztowaniu J...
Meldunek o aresztowaniu J. Galińskiego
Notatka z przebiegu rozpr...
Notatka z przebiegu rozprawy sadowej
Notatka z przebiegu rozpr...
Notatka z przebiegu rozprawy sadowej

Źródła:

Dokumenty udostępnione przez IPN
Dokumenty i fotografie udostępnione przez Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela w Toruniu
Relacja o. Ludwika Kozłowskiego zamieszczona na stronie internetowej parafii Św. Józefa w Toruniu www.jozeftorun.pl
Kalendarz Współczesny, 1987, wydawnictwo Kwadrat
L. S. Szuba, Represje władz wobec zakonu redemptorystów w Toruniu w latach 1959-1962, Bydgoszcz 2006
I. Mazanowska, Polityka podatkowa władz państwowych wobec Kościoła katolickiego w Polsce w okresie 1956-1979, na przykładzie wybranych zagadnień dotyczących zgromadzeń zakonnych na terenie diecezji chełmińskiej w: Diecezja chełmińska w czasach komunizmu (1945-1990), red. W. Polak, W. Rozenkowski, J. Sziling, Pelplin 2009

Drukuj Email