województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W okresie PRL Siedziby bydgoskiej „Solidarności” w latach 1980-1981
Siedziby bydgoskiej „Solidarności” w latach 1980-1981

miejsce: Bydgoszcz

Tłum ludzi przed siedzibą Solidarności przy ul. Marchlewskiego (dziś Stary Port) 20 III 1981

Pobierz artykuł(pdf, 1.9 MB)
W artykule znajdziesz: pełne
opracowanie hasła, ciekawostki,
fotografie, bibliografię.

W okresie tzw. karnawału „Solidarności”, czyli szesnastu miesięcy legalnej działalności, który prowadził Związek od strajków sierpniowych do stanu wojennego, bydgoska „Solidarność” prowadziła działania w kilku lokalach. W dwóch z nich mieściły się siedziby Związku, w innych organizowane były jej spotkania. Miejsca te wpisały się na stałe w geografię lokalnej opozycji politycznej lat osiemdziesiątych.

Na początku lat osiemdziesiątych działające w ówczesnym województwie bydgoskim struktury „Solidarności” należały pod względem liczebności do regionów średniej wielkości. Ich liczebność w chwili rejestracji Związku w 1980 r. wynosiła około 90 tys. osób, zaś przed wprowadzeniem stanu wojennego szacowana była już na 294 tys. członków.

Pierwsze protesty w regionie rozpoczęły się jeszcze w lipcu 1980 r., ale wówczas nie przerodziły się one w strajki. Do nich doszło dopiero w następnym miesiącu. Zostały one zainicjowane 18 sierpnia w kilku zakładach pracy, a w kolejnych dniach rozprzestrzeniały się na inne zakłady w całym województwie. 28 sierpnia 1980 r. doszło do powołania Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, na czele którego stał początkowo Bogumił Nawrocki, zastąpiony później przez Jana Rulewskiego. Działania MKS okazały się bardzo skuteczne. Władze zgodziły się na realizację wysuwanych przez niego postulatów, a przejawem partnerskiego traktowania może być fakt przydzielenia na jego potrzeby lokalu przy ul. Dworcowej w Bydgoszczy. Po zawarciu porozumień z władzami w lokalu przy ul. Dworcowej funkcjonować zaczął utworzony 4 września Międzyzakładowy Komitet Założycielski. Jak się wkrótce okazało duża liczba interesantów odwiedzających lokal „Solidarności”, co było związane z dynamicznie przyrastającą liczbą członków Związku, spowodowały, że warunki lokalowe okazały się niewystarczające do prowadzenia bieżących prac. Z tego też względu wystąpiono do władz o przydział nowego, znacznie większego lokalu. Pomieszczenie takie przyznane zostało w grudniu 1980 r. przy ul. Marchlewskiego 10 (obecnie Stary Port) i od tamtej pory była to główna siedziba bydgoskiej „Solidarności”. Wcześniej w lokalu tym znajdowała się siedziba prorządowej Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych. Po krótkim remoncie lokal oddano do użytkowania „Solidarności”. Poza normalną pracą związkową, pomieszczenia lokalu przy ul. Marchlewskiego używano również do innych celów. Przykładowo, na przełomie 1980/1981 r. w jego salach zorganizowany został bal sylwestrowy dla działaczy MKZ.

Warunki lokalowe przy ul. Marchlewskiego były dość dobre, bowiem na potrzeby Związku oddano trzy piętra budynku (na parterze znajdowała się portiernia, drukarnia i magazyn, na pierwszym piętrze pomieszczenia Zarządu i kierownictwa związku, a na drugim piętrze redakcje poszczególnych gazet związkowych i siedziby pracowników poszczególnych działów związkowych). Okazuje się jednak, że nie zawsze one wystarczały. Pod koniec 1981 r. na etacie bydgoskiej „Solidarności” było bowiem blisko sto osób, a co więcej w pomieszczeniach przy ul. Marchlewskiego znajdowały się redakcje „solidarnościowych” gazet (m.in. „Serwis Informacyjny”, „Wolne Związki”, „Protest!”), siedziby afiliowanych przy „Solidarności” organizacji takich jak Regionalny Komitet Obrony Więzionych za Przekonania czy Bydgoski Komitet Obrony Więźniów Politycznych (oraz redakcje wydawanych przez te organizacje pism: „Chcemy Być Wolni” i „Będziemy Wolni”). W pomieszczeniach MKZ (a później Zarządu Regionu) odbywały się również nieformalne zebrania przedstawicieli antykomunistycznej opozycji politycznej (Konfederacja Polski Niepodległej czy Ruch Młodej Polski). Organizowano również spotkania z przedstawicielami Związku z innych regionów, lokalnymi dziennikarzami czy przedstawicielami władz.

Galeria zdjęć

Hala Astoria - wiec 7.10....
Hala Astoria 7.10.1980
Posiedzenie KKP w Bydgosz...
Sylwester 1980 r. w siedz...
Tłum ludzi przed siedzibą...
Zebranie MKZ w lokalu prz...
Tablica pamiatkowa

Krzysztof Osiński

(IPN Bydgoszcz)

Krzysztof Osiński
(IPN Bydgoszcz)
Drukuj Email