województwo kujawsko pomorskie
Szlaki pamieci - strona główna
Start W latach
stalinizmu
W latach stalinizmu
Działalność V Brygady Wileńskiej AK pod dowództwem majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” na terenie Borów Tucholskich Drukuj Email

„Daję wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa Polskiego i ochrony ludności polskiej przed zagładą”. W takich słowach w dniu 19 stycznia 1945 roku gen. Leopold Okulicki zwracał się do swoich żołnierzy w celu rozwiązania największej konspiracyjnej formacji wojskowej z czasów okupacji niemieckiej, Armii Krajowej. Podejmując tę decyzję uwzględniał niesprzyjającą sytuację polityczną, wynikłą m.in. z niepowodzenia planu „Burza”, który faktycznie doprowadził do aresztowania przez NKWD ujawniających się polskich konspiratorów. Jesienią 1944 roku Sowieci aresztowali ponad 9 tysięcy akowców.

Więcej…
 
Działalność zbrojna przeciwko władzy ludowej oddziału Jerzego Gadzinowskiego "Szarego" na Kujawach w 1945 r. Drukuj Email

szary

nowosc

Pierwsze oddziały zbrojnego podziemia pojawiły się na Kujawach latem 1945 r.  Były tworzone niemal spontanicznie przez byłych członków Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych. Drobne kilkuosobowe grupy w miarę upływu czasu przekształcały się w oddziały liczące kilkadziesiąt osób. Jesienią 1945 r. podejmowały one wspólne akcje przeciwko komunistom. Stopniowo przechodzono od samoobrony do odwetowych wypadów na posterunki MO i UB, a w konsekwencji także do rozbijania aresztów w celu ratowania uwięzionych kolegów. Na Kujawach swoją działalność w latach 1945-1947 prowadziły dwa duże oddziały zbrojne: Jerzego Gadzinowskiego „Szarego” i Antoniego Fryszkowskiego „Rysia”.

Więcej…
 
Oddział zbrojny Leona Mellera „Jędrusia” Drukuj Email

Oddział kpt. „Jędrusia“ nawiązywał do tradycji Armii Krajowej, prowadził propagandę na rzecz PSL i Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na Uchodźctwie. Powstał w początkach maja 1946 r. w gromadzie Liszkowo (pow. Wyrzysk). Członkowie składali przysięgę na wierność rządowi londyńskiemu. Dążyli do przywrócenia stosunków politycznych sprzed 1939 r. Starali się drogą nacisku zmusić członków PPR do zaniechania współpracy z organami tej partii i UB. Wykonywali wyroki śmierci na aktywistach PPR, funkcjonariuszach UB i MO, żołnierzach sowieckich. Rekwirowali na rzecz AK: pieniądze, rowery, inwentarz, produkty żywnościowe, alkohol, papierosy i odzież, co razem stanowiło ich źródło utrzymania. Działalność swą prowadzili od czerwca do lipca 1946 r. na terenie powiatów: Wyrzysk, Sępólno i Złotów.

Więcej…
 
Organizacja antykomunistyczna Zbigniewa Rostka Drukuj Email

rostek_zbigniew

nowosc

Zbigniew Rostek ps. „Piotr”, organizator młodzieżowej siatki wywiadowczej działającej na terenie powiatu inowrocławskiego, Aleksandrowa Kujawskiego i Torunia w 1950 r. urodził się 10 I 1930 r. we Lwowie. Do wybuchu wojny ukończył tylko trzy klasy szkoły powszechnej. We wrześniu 1939 r. do Lwowa wkroczyli Rosjanie, dlatego następne dwa lata edukacji zawdzięcza on szkole rosyjskiej. W 1941 r. jego miasto rodzinne zajęli Niemcy. Wówczas zamieszkał  na wsi Winiki położonej 18 km od Lwowa, gdzie do 1943 roku pomagał rodzicom w gospodarstwie rolnym. Stamtąd został wywieziony z rodzicami i czterema siostrami na roboty przymusowe do Niemiec.

Więcej…
 
Ośrodek Pracy Więźniów w Piechcinie Drukuj Email

Komunistyczny system więziennictwa (tj. Wydział Więziennictwa, a od 1 listopada 1944 roku Wydział Więziennictwa i Obozów) podlegał od 1944 roku Resortowi Bezpieczeństwa Publicznego PKWN, a od 1 stycznia 1945 roku do 7 grudnia 1954 r. Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Więzienia i obozy podlegały Departamentowi VI MBP. W 1954 roku więziennictwo przekazano Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (po likwidacji MBP), w ramach którego powołano Centralny Zarząd Więziennictwa (CZW). Od 1 listopada 1956 roku więziennictwo znalazło się pod nadzorem Ministerstwa Sprawiedliwości. Istniały więzienia centralne, karne i karno-śledcze, natomiast obozy pracy dzielono na obozy dla Reichsdeutschów i osób z grupy DVL (tj. osób, które podpisały Niemiecką Listę Narodową).

Więcej…
 
Centralny Obóz Pracy w Potulicach (1945 – 1949) Drukuj Email

Po wyzwoleniu teren hitlerowskiego obozu został przejęty przez wojska radzieckie. Do czerwca 1945 roku Potulice znajdowały się pod zwierzchnictwem sowieckim (podlegały pod Zarząd do Spraw Jeńców i Internowanych NKWD). Datą rozpoczynającą działalność obozu jest druga dekada lutego 1945 roku (13 II bądź 16 II: 13 II dokonano pierwszego zapisu w Księdze Głównej Więźniów (KGW), natomiast 16 II mianowano tymczasowego naczelnika obozu ppor. Eugeniusza Wasilewskiego). Wraz z przybyciem tymczasowego naczelnika dotychczasowa milicja obozowa, składająca się z byłych więźniów obozu hitlerowskiego została usunięta. Posądzono ich o współpracę z SS. Na prośbę ppor. Wasilewskiego posterunki objęli żołnierze sowieccy, którzy wcześniej pilnowali magazynów.

Więcej…
 
Nielegalna organizacja „Polska Młodzież Kadecka” z Bydgoszczy
(X 1948 - II 1949)
Drukuj Email

Grupa została założona na początku października 1948 r. przez Eugeniusza Lipińskiego ps. „Chorąży” i Mariana Olszewskiego ps. „Zawisza Czarny” w Bydgoszczy. Początkowo miała nazwę „Polska Młodzież Kadecka”, lecz dla celów propagandowych w celu obciążenia Kościoła w czasie śledztwa funkcjonariusze w protokołach przesłuchań zmienili nazwę na „Polska Młodzież Katolicka”. Organizacja dzieliła się na dwa plutony, nazwane od nazw dzielnic Bydgoszczy: Czyżkówko (kryptonim „C”) i „Jachcice” (kryptonim „J”).

Więcej…